ΠΡΟΣΠΑΘΩΝΤΑΣ…

  • από

Βαγγέλης Μανουράς Ψυχολόγος

Όλοι έχουμε ακούσει το (μάλλον σεξιστικό) ανέκδοτο όπου ο σύζυγος επιστρέφει στο σπίτι, βρίσκει την σύζυγο του γυμνή, τον εραστή γυμνό στην  ντουλάπα και την σύζυγο να λέει <<Αγάπη μου,  δεν είναι αυτό που νομίζεις!>> Και όλοι έχουμε χαμογελάσει με αυτό. Τολμώ να πω ότι κάτι παρόμοιο συμβαίνει και τώρα που βρισκόμαστε   αντιμέτωποι με την υγειονομική (και όχι μόνο) κρίση. 

Αυτό που παρατηρώ είναι ότι υπάρχουν δύο άκρα στις εκδηλούμενες συμπεριφορές.

  Στο ένα άκρο, είναι οι άνθρωποι εκείνοι οι  εξακολουθούν να συμπεριφέρονται σαν να μην συμβαίνει τίποτε. Σαν να μην έχει αλλάξει τίποτε. (Είναι αυτοί που τα ΜΜΕ παρορμητικά – και μη βοηθητικά –  αποκαλούν τους ανθρώπους αυτούς <<ανεύθυνους>> και οι οποίοι συμπεριφέρονται ως να μην ακούν το μήνυμα των κινδύνων που διατρέχουν, συνεχίζοντας να συμπεριφέρονται σαν να μην έχει συμβεί τίποτα). 

Στο άλλο άκρο είναι εκείνοι οι οποίοι δεν ακούν τίποτε άλλο, πέρα από το φοβικό μήνυμα του κινδύνου και εκδηλώνουν συμπεριφορές πανικού. ( Αν τους τοποθετούσαμε στο πλαίσιο του <<ανέκδοτου>> η 1η ομάδα είναι αυτοί που εμπιστεύονται μόνο αυτό που βλέπουν – την γυμνή σύζυγο και τον εραστή στην ντουλάπα και αγνοούν το μήνυμα της συζύγου <<Δεν είναι αυτό που νομίζεις>>, ενώ η 2η ομάδα θα αντιστοιχούσε στον σύζυγο ο οποίος θα αγνοούσε αυτό που βλέπει – την γυμνή σύζυγο και τον γυμνό εραστή – και θα συμπεριφέρονταν ως να μην υπάρχει το γεγονός).

Τί – κατά τη γνώμη μου- βλέπει η 1η ομάδα (αυτή που αγνοεί το μήνυμα)? 

Καθώς ξυπνάει το πρωί, βλέπει ότι το πρόσωπό του, το σπίτι του, η οικογένεια και τα μέλη της, οι δρόμοι, τα δέντρα κλπ είναι ακριβώς όπως τα άφησε και χθες.  Το σώμα του δεν παρουσιάζει καμιά δυσλειτουργία…. <<όλα καλά>>! – λέει μέσα του και βγαίνει στον δρόμο όπως κάθε μέρα. Οι δρόμοι, οι άνθρωποι,  η <<κατάσταση>> είναι ίδια όπως χθες. Δεν βλέπει πεθαμένους στο δρόμο, οι άνθρωποι δεν βήχουν μανιωδώς, περπατούν όπως χθες!  Άρα <<μπορώ να συνεχίσω ως συνήθως>>. Εμπιστεύεται την εξωτερική σταθερότητα αγνοώντας το μήνυμα του κινδύνου. Δεν βλέπει την αστάθεια που έχει διαμορφωθεί από την διάδοση του ιού. Γιατί  δεν βιώνει τίποτε άμεσα απτό,  το οποίο να είναι καταστροφικό ή κάτι που να του ανατρέπει – βιωματικά!- αυτήν την εικόνα.

Μέσα του δεν υπάρχει χώρος για το άλλο μήνυμα και το συναίσθημα που το συνοδεύει

 ( Στο ανέκδοτο θα μπορούσαμε να πούμε ότι ο σύζυγος εμπιστεύεται μόνο αυτό που βλέπει ( την σταθερότητα) και αγνοεί το μήνυμα της συζύγου που λέει << Αυτό που βλέπεις- ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΑΥΤΟ ΠΟΥ ΝΟΜΙΖΕΙΣ>>)


Η 2η ομάδα  ( η <<φοβική)  – το άλλο άκρο του συνεχούς- συμπεριφέρεται με τον ακριβώς  αντίθετο τρόπο. Έχει χώρο μέσα της μόνο για το φοβικό μήνυμα. Δεν υπάρχει τίποτε σταθερό. Όλα είναι σε ταραχή, αναστάτωση, φόβο, πανικό. Από πουθενά δεν μπορεί να πιαστείς. [ Για την ομάδα αυτή έχουν δημιουργηθεί – μονομερώς  κατά την γνώμη μου – όλες οι Υπηρεσίες ψυχολογικής υποστήριξης] .  Η 2η ομάδα (φοβική), αγνοεί την σταθερότητα και ακούει μόνο το φοβικό μήνυμα.

Πώς να απαντήσει(συμπεριφερθεί)  κανείς – ανεξάρτητα από το αν ανήκει στην ομάδα που αγνοεί στο μήνυμα του κινδύνου   ή αν ανήκει στην ομάδα η οποία ακούει μόνο το μήνυμα του κινδύνου και πανικοβάλλεται αγνοώντας την  σταθερότητα??  Σε αυτήν την κατά την γνώμη μου  διπλομηνυματική κατάσταση  όπου αυτό που βλέπουμε (σταθερότητα)  δεν ισχύει και την ίδια στιγμή ο υπάρχει κίνδυνος  κίνδυνος για τον οποίο μας προειδοποιούν οι Υγειονομικές αρχές, αλλά  δεν βλέπω  (προσλαμβάνω) απτά?

Υπάρχει κάποιο σταθερό σημείο ισορροπίας, ανάμεσα στην άγνοια και τον πανικό?

Κατά την γνώμη μου υπάρχει. Και αυτό είναι η στροφή στον εαυτό μας ως μια ολότητα η οποία εμπεριέχει πολλές φωνές.

Νομίζω ότι η 1η ομάδα ( η οποία αγνοεί το μήνυμα) εμπιστεύεται περισσότερο την νοημοσύνη του η οποία   του λέει – με εμμονικό ίσως τρόπο- <<Κοίτα! Δεν έχει αλλάξει τίποτα!, Είσαι μια χαρά όπως χθες!>> και αποκλείει τη συναισθηματική του σφαίρα.

Η 2η ομάδα, κάνει ακριβώς το αντίθετο. Ακούει μόνο το συναίσθημα του φόβου – παρά το ότι έχει και άλλα συναισθήματα να εμπιστευθεί—και πανικοβάλλεται. <<Τίποτε δεν είναι πια σταθερό! Όλα καταστρέφονται! Ήλθε το τέλος! Κανείς μας δεν γλυτώνει>>

ΤΙ ΝΟΜΙΖΩ ΟΤΙ ΒΟΗΘΑΕΙ

·      Σε όσους από εσάς ανήκετε στην ομάδα που αγνοεί τον κίνδυνο και τα βλέπει όλα ίδια με χθες

·      Σε όσους από εσάς εμπιστεύεστε μόνο την σταθερότητα,  που βλέπετε, μια σταθερότητα η οποία επιβεβαιώνεται από την λογική σας, θα πρότεινα να κοιτάξετε για λίγο προς την 2η ομάδα η οποία ενδίδει στο συναίσθημα του φόβου και αναρωτηθείτε (αντί να σκεφτείτε):

 Πώς αισθάνομαι από αυτό που συμβαίνει?

 Ποιο είναι το συναίσθημα που βιώνω από όλη αυτή την κατάσταση (πέρα από την σταθερότητα που βλέπω). Και βάλτε και την συναισθηματική σας πλευρά στη ζυγαριά της συμπεριφορά σας. Αν π.χ. αισθανθείτε φόβο – εύχομαι όχι στον βαθμό ου αισθάνεται η 2η ομάδα),  συνυπολογίστε το πριν αφεθείτε στην σταθερότητα που <<βλέπετε>> και πριν αποφασίσετε να βγείτε στους δρόμους σαν να μην συμβαίνει τίποτε. Ο Φόβος που θα αισθανθείτε είναι σοφός! Σας λέει <<ΠΡΟΣΕΧΕ, ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΣΤΑΘΕΡΑ   ΟΠΩΣ ΤΑ ΒΛΕΠΕΙΣ>> και η σκέψη που πιθανόν να ακολουθούσε ίσως  να ήταν: ΜΑΛΛΟΝ ΘΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΠΡΟΣΕΧΩ! Αυτό  σε επίπεδο συμπεριφοράς θα μπορούσε να είναι:

·      Περιορίζω τις άσκοπες μετακινήσεις

·      Μένω σπίτι

·      Αξιοποιώ την ψυχραιμία μου για να οργανώσω την ζωή μου συνυπολογίζοντας τα νέα δεδομένα της κατάστασης

·      Τηρώ τους όρους υγιεινής που μας προτείνουν οι γιατροί

·      Διατηρώ ζεστή και με νοιάξιμο  την επαφή με τους οικείους με όποιον τρόπο μπορώ

·      Εντάσσω τους οικείους μου σε αυτό

  • Γίνομαι χρήσιμος και βοηθητικός στους γύρω μου με όποιον τρόπο μπορώ

Σε όσους από εσάς   προσδένεστε παρορμητικά στο συναίσθημα του φόβου, θεωρώντας ότι ήλθε του τέλος του κόσμου (και το δικό σας), θα  Σας πρότεινα να κοιτάξετε για λίγο  προς την 1η ομάδα που είναι πιο <<ήσυχη>> και πιο <<ψύχραιμη>>   και μάθετε από τους ανθρώπους αυτούς  την σταθερότητα.  Έχουμε μια αλλαγή αλλά όχι μια καταστροφή. Αντί να αφήνεστε στο συναίσθημα του πανικού, προστρέξτε στο συναίσθημα της εγρήγορσης και της προσοχής που το έχετε μέσα σας και ρωτήστε το <<Τί πραγματικά χρειάζεται να κάνω ώστε και να μην κινδυνεύσω και να εξακολουθώ να ζώ τη ζωή μου ομαλά?>> 

Εν ολίγοις:

·      Δώστε λοιπόν χώρο στον εαυτό σας να αναπνεύσει!  

·      Δώστε χώρο να βιώσετε αυτά που υπάρχουν  πέρα από τον φόβο σας!

·      Δώστε χώρο να βιώσετε Την ίδια την ζωή. Μην ξεχνάτε ότι,   εξακολουθείτε να ζείτε, να αισθάνεστε, να γεύεστε, να αγαπάτε και – εύχομαι – να ονειρεύεστε!

·      Δώστε χώρο να βιώσετε  με ζεστασιά και νοιάξιμο τις σχέσεις σας με τους ανθρώπους που έχετε στην καρδιά σας.

·      Δώστε χώρο να βιώσετε  την συνύπαρξη! Στραφείτε και γύρω σας. Σε κάποιον μπορείτε να είστε χρήσιμος! Δώστε δηλαδή και στους άλλους ανθρώπους που είναι σε ιδιαίτερη και πρόσθετη δυσκολία την δυνατότητα να μείνουν και εκείνοι ψύχραιμοι και καλά . Εν ολίγοις

Σε επίπεδο ατομικής συμπεριφοράς αυτό θα μπορούσε να σημαίνει

·       Βιώνω την πραγματικότητα σε απόσταση από τον παρορμητικό φόβο

·      Μένω σπίτι

·      Αξιοποιώ την ψυχραιμία μου για να οργανώσω την ζωή μου συνυπολογίζοντας τα νέα δεδομένα της κατάστασης

·      Τηρώ τους όρους υγιεινής που μας προτείνουν οι γιατροί

·      Διατηρώ την επαφή με τους οικείους με όποιον τρόπο μπορώ

·      Εντάσσω τους οικείους μου σε αυτό

  • Γίνομαι χρήσιμος  στους γύρω μου με όποιον τρόπο μπορώ

Αν θέλετε να συζητήσετε περισσότερο γι’ αυτά, επικοινωνήστε με τις ΣΥΝΗΧΗΣΕΙΣ στο……..και την ομάδα εθελοντών ειδικών που έχει συστήσει. Και βήμα -βήμα, με προσοχή και όχι πανικό, με σύνεση και όχι άγνοια των μνημάτων,  με αλληλεγγύη και όχι ατομισμό, όλα θα πάνε κατ’ ευχή.  

Να στε όλοι καλά

Μανουράς Βαγγέλης

Ψυχολόγος

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *