Η ανδρική μοναξιά είναι μια νέα επιδημία ή μια παλιά μάχη;

Η ανδρική μοναξιά είναι μια νέα επιδημία ή μια παλιά μάχη;

Πηγή: PsychologyToday

από Treena Orchard Ph.D.

Μετάφραση και Επιμέλεια: Κωνσταντίνα Λουκίσα, Επιστημονική Συνεργάτιδα Κέντρου Συνηχήσεις

Υποκειμενική οπτική: Αναλύοντας τη συζήτηση γύρω από τη μοναξιά και το αντι-ανδρικό συναίσθημα.

Κύρια σημεία

• Η επιδημία της ανδρικής μοναξιάς είναι πρωτοσέλιδο στις εφημερίδες, αλλά μπορεί να μην είναι κάτι καινούργιο.
• Το φύλο από μόνο του δεν μπορεί να προβλέψει τη μοναξιά· πρόκειται για ένα πολυδιάστατο φαινόμενο.
• Μια προσέγγιση βασισμένη σε στοιχεία προσφέρει μια πιο λεπτή οπτική για τη μοναξιά και την αντίδραση εναντίον των ανδρών.

Αν και τα άτομα που διεξάγουν την έρευνα μελετούν τη μοναξιά ως κοινωνική επιδημία εδώ και δεκαετίες, το θέμα της μοναξιάς των ανδρών συγκεκριμένα έχει γίνει πρόσφατα πρωτοσέλιδο στις εφημερίδες και έχει πυροδοτήσει έντονες συζητήσεις στο διαδίκτυο. Υπάρχουν πολλές ιστορίες για το πώς οι άνδρες αξίζουν να είναι μοναχικοί, ενώ άλλαⁱ υποστηρίζουν ότι δεν είναι πραγματικά μοναχικοί, αλλά απλώς βυθίζονται στη θλίψη, όπως πολλές γυναίκες που αποσύρονται από μη ικανοποιητικές  ετεροφυλοφιλικές σχέσεις.
Γεγονότα όπως ο εξωφρενικά ακριβός γάμος του Jeff Bezos, η πρόσφατη δίκη του Sean Combs και οι πολιτισμικοί πόλεμοι που πυροδοτούνται καθημερινά από τον πρόεδρο των ΗΠΑ ευθύνονται εν μέρει για τέτοιες καυστικές αφηγήσεις. Η προφανής αυξανόμενη περιφρόνηση και κακοποίηση των γυναικών και άλλων ατόμων είναι αηδιαστική και φαίνεται να αποτελεί σύμπτωμα μιας ευρύτερης πολιτισμικής κατάρρευσης.
Αλλά η εμπειρία των ολιγαρχών, των βιαστών και των μισογύνηδων  που ταξιδεύουν σε όλο τον κόσμο, όπως ο Andrew Tate, βοηθά να κατανοήσουμε τι συμβαίνει στον κόσμο των «κανονικών» ανδρών και την αντίληψή τους για τη μοναξιά; Επίσης, είναι πραγματικά καινούργια η επιδημία της ανδρικής μοναξιάς; Και γιατί τόσοι πολλοί άνθρωποι αισθάνονται άνετα να μισούν τις συναισθηματικές αδυναμίες των ανδρών; Μήπως το προνόμιο που απολαμβάνουν οι περισσότεροι ετεροφυλόφιλοι άνδρες σε μια πατριαρχική κοινωνία θολώνει την ικανότητά τους – ή το δικαίωμά τους – να αισθάνονται μοναξιά;

Αναλύοντας την ανδρική μοναξιά

Σύμφωνα με μια πρόσφατη έρευνα του Pew, το 16% των ανδρών (και το 15% των γυναικών) δηλώνουν ότι νιώθουν μοναξιά συνεχώς ή τις περισσότερες φορές. Οι βασικές αιτίες περιλαμβάνουν τη σχετική έλλειψη φιλικών σχέσεων των ανδρών σε σύγκριση με τις γυναίκες. Επιπλέον, οι άνδρες συχνά ενθαρρύνονται να είναι στωικοί αντί για ευάλωτοι, γεγονός που τους δυσκολεύει να εκφράσουν τα συναισθήματά τους και να αλληλεπιδράσουν με ουσιαστικό τρόπο με άλλους ανθρώπους, συμπεριλαμβανομένων των συντρόφων τους.
Στη συνέχεια, υπάρχει η εθιστική και μισογυνίστικη ανδροσφαίραⁱⁱ που στοχεύει τα αγόρια και τους νέους άνδρες και μπορεί να προσφέρει καταφύγιο από έναν κόσμο στον οποίο οι παραδοσιακές έννοιες της αρρενωπότητας αμφισβητούνται όλο και περισσότερο. Πολλοί άνδρες και αγόρια αναζητούν ενεργά ένα σκοπό σε μια κοινωνία που αλλάζει, στην οποία ορισμένες ομάδες γυναικών ξεχωρίζουν σε ιστορικά επίπεδα και τους ξεπερνούν στο σχολείο και στην εργασία.
Ωστόσο, το φύλο από μόνο του δεν καθορίζει τη μοναξιά. Αυτό αποδεικνύεται σε μια έρευνα του 2020 σε ενήλικες σε 237 χώρες, η οποία διαπίστωσε ότι η ηλικία, το φύλο και ο πολιτισμός αλληλεπιδρούν για να προβλέψουν τη μοναξιά. Επιπλέον, η ανδρική μοναξιά δεν είναι ένα νέο φαινόμενο: ένας δείκτης της μοναξιάς είναι τα ποσοστά αυτοκτονίας, και για δεκαετίες, οι άνδρες έχουν υψηλότερα ποσοστά από τις γυναίκες.
Αυτό αντικατοπτρίζεται σε μια μελέτη του 2009 σχετικά με τα ποσοστά αυτοκτονίας μεταξύ των νέων ηλικίας 15 έως 24 ετών σε 15 ευρωπαϊκές χώρες: 5,5 έως 35,1 για τους άνδρες και 1,3 έως 8,5 για τις γυναίκες. Ωστόσο, συναρπαστικά ευρήματα από μια πρόσφατη αμερικανική μελέτη που διεξήχθη μεταξύ 2018 και 2023 δείχνουν αύξηση των αυτοκτονιών μεταξύ των προεφήβων και εφήβων γυναικών, υποδηλώνοντας ότι τα ποσοστά μπορεί να αυξάνονται ταχύτερα μεταξύ των γυναικών παρά των ανδρών νέων. Αυτά τα ευρήματα δεν ακυρώνουν τη μοναξιά των ανδρών. Αντίθετα, τα τοποθετούν σε πλαίσιο και μετριάζουν την τρέχουσα φρενίτιδα σχετικά με τη μοναξιά των ανδρών, παρέχοντας τεκμηριωμένα στοιχεία που αποδεικνύουν, μεταξύ άλλων, ότι οι άνδρες έχουν νιώσει μοναξιά και στο παρελθόν. Μπορεί να νιώθουν μοναξιά για διαφορετικούς λόγους, αλλά δεν είναι η πρώτη τους φορά, ούτε είναι οι μόνοι που νιώθουν έτσι.

διαβάστε επίσης: Τοξική αρρενωπότητα, μέσα κοινωνικής δικτύωσης και βία

Η έμφυλη διάσταση της μοναξιάς

Πρέπει να εστιάζουμε τόσο πολύ στην ανδρική μοναξιά; Ο δημοσιογράφος του κολεγίου Nicholas Sherwood, για παράδειγμα, δεν το πιστεύει. Στην πραγματικότητα, υποστηρίζει ότι η διάσταση της μοναξιάς ως ζήτημα φύλου μπορεί να έχει βαρύ κόστος που επηρεάζει όλους, όχι μόνο τους άνδρες ή τα αγόρια: «Αν το κοινό θέλει να αντιμετωπίσει σοβαρά την αυξανόμενη κρίση της μοναξιάς, δεν μπορεί — και δεν πρέπει — να την παρουσιάσει ως κάτι που αφορά αποκλειστικά τους άνδρες. Αν το κάνει, θα επιτρέψει στη «ανδρόσφαιρα» να οικειοποιηθεί το ζήτημα και να εδραιώσει περαιτέρω την κουλτούρα της περιφρόνησης και του μισογυνισμού».
Σίγουρα δεν θέλουμε η ανδροσφαίρα να καταλαμβάνει περισσότερο χώρο πολιτισμικά και στη ζωή των ανδρών, των αγοριών ή οποιοδήποτε αισθάνεται χαμένο στον όλο και πιο επισφαλή και αποσυνδεδεμένο κόσμο μας.
Αν η ανδρική μοναξιά δεν είναι κάτι καινούργιο, γιατί οι συζητήσεις γύρω από αυτό το θέμα έχουν ξεσπάσει τώρα; Εν μέρει έχει να κάνει με την αντίδραση ενάντια στην τοξική αρρενωπότητα και τους πολλαπλούς χώρους, ειδικά στο διαδίκτυο, όπου συναντάμε στοιχεία αυτών των επιθετικών, μερικές φορές βίαιων μορφών αρρενωπότητας. Μερικές φορές μπορεί να φαίνεται ότι οι προβληματικοί άνδρες είναι παντού. Η Vivian Park, δημοσιογράφος στο Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν, το εξηγεί καλά:

Νομίζω ότι αυτό είναι που υποκρύπτει το συναίσθημα που κάνει το «μερικοί άνδρες είναι κακοί» να γίνεται «όλοι οι άνδρες είναι κακοί». Η αβεβαιότητα καθιστά δύσκολο να αποκρυπτογραφήσουμε πότε η αρρενωπότητα είναι καλή και πότε είναι κακή, και ο μισογυνισμός είναι αμείλικτος. Οι γυναίκες δεν μπορούν απλά να αγνοήσουν ή να κάνουν ένα διάλειμμα από τους άνδρες ή την αρρενωπότητά τους, τοξική ή όχι, όταν αυτή είναι παρούσα στα αγαπημένα μας άτομα, την οικογένειά μας, στον φιλικό μας κύκλο, τα σημαντικά άλλα. Είναι κουραστικό, εξαντλητικό.

Ο νευροεπιστήμονας Ντιν Μπερνέτ έχει ρίξει ένα ενδιαφέρον φως σε αυτή την τάση. Όπως εξηγεί, ο εγκέφαλός μας έχει εξελιχθεί ώστε να υποθέτει ότι ο κόσμος είναι ένας δίκαιος τόπος, και γι’ αυτό γενικά εγκρίνουμε πράγματα όπως η δικαιοσύνη και η ισότητα. Έτσι, όταν βλέπουμε κάποιον να παραπαίει, ειδικά αν έχει υψηλότερη κοινωνική θέση από εμάς, μπορούμε να νιώσουμε μια έκρηξη ικανοποίησης. Είναι πιθανό αυτό το φαινόμενο, γνωστό με τον όρο «schadenfreude» ( ), να εξηγεί επίσης την τρέχουσα έλλειψη ενσυναίσθησης προς τους άνδρες που μπορεί να αγωνίζονται με τη μοναξιά.
Ένα τελευταίο σημείο που μπορεί να συμβάλει στην ευρύτερη κατανόηση της τρέχουσας εμμονής με την ανδρική μοναξιά είναι ότι, ως κοινωνία, τείνουμε να εστιάζουμε στις επιδημίες επειδή συνεπάγονται μια αίσθηση αριθμητικής αυθεντικότητας, η οποία μας κάνει να νιώθουμε ότι υπάρχει κάποιος βαθμός επιστημονικής αξιοπιστίας. Αποτελούν επίσης μια μορφή πολιτισμικής διάγνωσης για το τι πάει στραβά, ποιο μένει πίσω και ποιο προχωράει μπροστά. Αυτές είναι ζωτικές πληροφορίες που μπορούν να μας βοηθήσουν να προσδιορίσουμε όχι μόνο την κατάσταση του κόσμου, αλλά και τη θέση μας σε αυτόν.
Το να στιγματίζουμε όλους τους άνδρες ως εχθρούς, ψυχικά διαλυμένους ή άξιους της μοναξιάς τους, μοιάζει κοντόφθαλμο και μακροπρόθεσμα επιζήμιο. Το να δείχνουμε ενσυναίσθηση απέναντι στις εμπειρίες μοναξιάς των ανδρών δεν σημαίνει ότι παραβλέπουμε την ανδρική βία και καταπίεση. Σημαίνει ότι εξετάζουμε το ζήτημα με περισσότερη λεπτότητα (ή εμβάθυνση). Οι άνδρες νιώθουν μόνοι και αρκετά μετέωροι — κάτι που πολλά από εμάς αισθανόμαστε υπό την πατριαρχία για δεκαετίες, αν όχι αιώνες. Τα συστήματα πρέπει να αλλάξουν προτού αλλάξουν τα άτομα με ουσιαστικό και μόνιμο τρόπο. Και αυτό μπορεί να συμβεί αποτελεσματικά και με διάρκεια μόνο αν συμβάλουμε όλα.

διαβάστε επίσης: Είναι διαφορετική η κατάθλιψη στους άντρες;

Σημειώσεις μεταφράστριας:

1. Ενώ το πρωτότυπο κείμενο προσεγγίζει το ζήτημα της μοναχικότητας μέσα από το έμφυλο δίπολο (άνδρας/γυναίκα), στη μετάφραση επιλέχθηκε η χρήση συμπεριληπτικής γλώσσας. Όπου το περιεχόμενο αναφέρεται σε γενικές κοινωνικές συμπεριφορές ή σύνολα ατόμων, προτιμήθηκε η ουδέτερη ως προς το φύλο διατύπωση, ώστε να διασφαλιστεί η ορατότητα πέρα από το δίπολο.
2. Η ανδρόσφαιρα (manosphere) είναι ένας όρος που περιγράφει ένα χαλαρό δίκτυο από ιστοσελίδες, blogs, forums και κανάλια στα social media (όπως το YouTube, το TikTok και το Reddit), τα οποία εστιάζουν σε θέματα ανδρισμού, σχέσεων και αυτοβελτίωσης για άνδρες. Αν και παρουσιάζεται συχνά ως ένας χώρος υποστήριξης των ανδρών, είναι ένα σύνθετο και συχνά αμφιλεγόμενο φαινόμενο που πλαισιώνεται από σεξισμό και ομοφοβία.

πηγή:

εικόνα 1

εικόνα 2