Επαναχτίζοντας τη Σύνδεση μετά τον αποχωρισμό
Πηγή: psychotherapyblog.net
της Meenal Bachhawat
Μετάφραση & Επιμέλεια: Κυβελέα Μαρίνα, Ψυχολόγος – Συστημική Θεραπεύτρια
Τις προάλλες ένα θεραπευόμενο άτομο με ρώτησε: «Δεν είναι άδικο να γνωρίζω ότι οι άνθρωποι γύρω μου ακόμη δεν μπορούν να καταλάβουν τι περνάω και πρέπει κάθε φορά θα πρέπει να το εξηγώ αναλυτικά, ακόμη και μετά από όλα αυτά τα χρόνια;»
Ανεκπλήρωτες Προσδοκίες
Έμεινα καθισμένη εκεί, μέσα σε μια σιωπηλή έκπληξη, καθώς θυμήθηκα ότι είχα θέσει την ίδια ερώτηση στον εαυτό μου λίγες μέρες πριν.
«Αυτό θα έχει ενδιαφέρον!», σκέφτηκα.
Τελευταία, πολλοί από τους ανθρώπους που βλέπω στην θεραπεία, έρχονται αντιμέτωποι με το συναίσθημα της απογοήτευσης στις στενές τους σχέσεις, όταν καταλήγουν στην συνειδητοποίηση ότι αυτοί οι δεσμοί μπορεί να μην είναι όπως πίστευαν κάποτε- ακόμη και ύστερα από χρόνια κοινής πορείας. Μπορεί να αφορά σχέσεις με γονέα, σύζυγο ή στενές φίλες/ους/α- δεν έχει σημασία.
Ως θεραπεύτρια, έχω βρεθεί να πλέω στην ίδια βάρκα, σε ένα κοινό σταυροδρόμι μαζί τους, σε αυτό το δωμάτιο, προσπαθώντας να κρατήσω χώρο για την δική τους απογοήτευση- ενώ ταυτόχρονα επιτρέπω και στην δική μου (απογοήτευση) να υπάρξει. Συνειδητοποιώ ότι υπάρχει ένα ακόμη πρόσωπο που μπαίνει έρποντας σε αυτόν τον χώρο: η εκτός-θεραπευτικού πλαισίου- εαυτή μου, που μαθαίνει να διαχειρίζεται το βάρος παρόμοιων απογοητεύσεων στη ζωή.
Μοιάζει εκπληκτικό το πως αυτά τα θεραπευόμενα άτομα, εμφανίστηκαν στην ζωή μου την ίδια περίοδο. Δεν νομίζω πως πρόκειται για σύμπτωση.
Αναστοχασμός
Κάποιες φορές, συμπεριφέρομαι στους ανθρώπους που έχω στη ζωή μου, με τρόπους παρόμοιους με εκείνους που, κρυφά, θα ήθελα να συμπεριφέρονται κι εκείνοι/ες/α σε εμένα.
Ανοίγω την καρδιά μου με καλοσύνη, τα μάτια μου για να τους/τα δω πραγματικά, τα αυτιά μου για να τους/τα ακούσω και τα λόγια μου για να τους παρηγορήσω — ελπίζοντας σιωπηλά ότι θα κάνουν το ίδιο για εμένα. Το θεραπευόμενο άτομο, μπορεί να κάθεται μπροστά μου, λέγοντας όλα αυτά, όταν ξαφνικά τον/τη/τό διαπερνά η συνειδητοποίηση ότι η απογοήτευση και ο θυμός τους ίσως πηγάζουν από μια ανεκπλήρωτη (προσωπική) ανάγκη να τους/τις/τα φροντίσουν και να τους/τις/τα νοιάζονται.
Εκείνοι/ες/α, -όπως κι εγώ-, χτίζουμε στο μυαλό μας μια συγκεκριμένη εικόνα των ανθρώπων και της σχέσης μας μαζί τους , η οποία μας κρατά από το να τους δούμε όπως είναι πραγματικά- άνθρωποι με ατέλειες. Και αυτό μπορεί να συνοδεύεται από μια αίσθηση λύπης/πένθους (grief), που προέρχεται από το γεγονός ότι πρέπει να αποχωριστούμε μια εκδοχή της σχέσης που αυτοί-και εγώ- ελπίζαμε να έχουμε, αλλά που απλά δεν ήταν ποτέ εκεί είτε δεν υπάρχει εκτός του μυαλό μας.
Από την Απογοήτευση στην Αποδοχή
Η περίοδος μετάβασης από την απογοήτευση προς την αποδοχή των ανθρώπων όπως πραγματικά είναι, δε γνωρίζει ηλικιακά όρια. Η συνειδητοποίηση μπορεί να έρθει σε οποιαδήποτε στάδιο της ζωής. Και όταν έρθει, είναι σημαντικό για το άτομο να αποδεχτεί ότι η πηγή της απογοήτευσης δεν βρίσκεται στο άλλο άτομο, αλλά αποτελεί αποτέλεσμα μιας δικής του ανεκπλήρωτης -και πιθανότατα μακροχρόνιας- ανάγκης για επικύρωση (validation).
Ωστόσο, αυτές οι εκδοχές των σχέσεων δεν συνιστούσαν ψέματα, αλλά ήταν και είναι εργαλεία επιβίωσης. Σε δύσκολες εποχές, ήταν αναγκαίες για να μπορούν να στηρίξουν την ιδέα ότι ο δεσμός υπήρχε. Αυτή η πεποίθηση, -έστω και εξιδανικευμένη- ήταν επαρκής.
Ως θεραπεύτρια και πολίτης του κόσμου, πιστεύω ότι η μάσκα πέφτει μόνο όταν οι άνθρωποι που βλέπω θεραπευτικά βρίσκονται σε ένα σημείο ετοιμότητας, να δουν την πραγματικότητα ως έχει. Η πραγματικότητα δεν είναι από μόνη της ζοφερή, απλά διαφορετική.
Η πρόκληση βρίσκεται στην απόφαση να γίνει το επόμενο βήμα — να αγκαλιάσει κανείς πλήρως την πραγματικότητα μιας σχέσης που αλλάζει, με το φαντασιακό πρόσωπο που απογοητεύει, αντί να παραμένει στον θυμό και στη διαρκή απογοήτευση. Πρόκειται για το να στραφεί κανείς στη νέα, διαφοροποιημένη μορφή της σχέσης, αντί να αναμένει ότι αυτή θα αλλάξει. Αυτή η απόφαση μπορεί να ληφθεί ώριμα, όταν προέρχεται από καθαρό νου και όχι όταν το άτομο βρίσκεται μέσα στη δίνη του πένθους.
Στις θεραπευτικές συνεδρίες, βλέπω τα άτομα να έρχονται αντιμέτωπα με αυτή την απογοήτευση και να θέτουν ουσιαστικά ερωτήματα. Στην αρχή, αυτό με έκανε να νιώθω τόσο αβοήθητη όσο κι εκείνα. Όταν όμως καταφέρνουμε να μιλήσουμε για την αβοηθησία και να αναγνωρίσουμε την απογοήτευση που τη συνοδεύει, φτάνουμε σε ένα σημείο όπου μπορώ κι εγώ να προσεγγίσω τις ανεκπλήρωτες ανάγκες που τους/τις/τα οδήγησαν να κρατηθούν από εκείνες τις εκδοχές σχέσεων που δεν υπήρξαν ποτέ.
Ακολούθως, αυτό αφήνει χώρο για να διερευνήσουμε πως, μαζί, μπορούμε να εκπληρώσουμε αυτές τις ανάγκες έξω από τις υπάρχουσες σχέσεις. Μόνο τότε υπάρχει ελπίδα ότι τα θεραπευόμενα άτομα μπορούν να ανοίξουν την καρδιά τους, αλλά και να να ανανεώσουν παλαιότερους δεσμούς μέσα από μια νέα οπτική.
Το μήνυμα που προσπαθώ να μεταδώσω είναι να είμαστε ανοιχτές/οί/ά στο πένθος και να μπορούμε να καθίσουμε με την απογοήτευση. Ζητώ μάλιστα από τα θεραπευόμενα άτομα να ανοίξουν ένα χώρο για πένθος που δεν σχετίζεται με την σχέση per se, αλλά με τις προσδοκίες ότι αυτή ή σχέση θα αλλάξει ή θα μπορούσε να αλλάξει. Προσκαλώ τα άτομα να κάνουν χώρο για το αίσθημα της αβοηθησίας,- την ίδια στιγμή που εγώ σαν άτομο νιώθω προνομιούχα που δουλεύω με από τις βιωμένες εμπειρίες των οποίων μπορώ να μαθαίνω και μέσα στις οποίες μπορώ κι εγώ να βρίσκω στήριξη. Τους ευχαριστώ — έστω και άθελά τους — που μου προσφέρουν κι εμένα αυτόν τον χώρο.
Αυτό συμβαίνει όταν θεραπευτής/τρια/τό και θεραπευόμενο άτομο διασχίζουν μαζί την ίδια καταιγίδα. Δεν έχω γνωρίσει μεγαλύτερη μορφή κοινοτικής υποστήριξης από αυτήν.
Η ρευστότητα των σχέσεων είναι όμορφη. Οι σχέσεις μεταβάλλονται, επεκτείνονται και εξελίσσονται. Μας επιτρέπουν να βγούμε από τις φαντασιώσεις με τον δικό μας ρυθμό.. Δημιουργούν χώρο για ένα νέο φως και έναν ανανεωμένο ορισμό της σύνδεσης με τα άλλα άτομα.
Η απογοήτευση δεν είναι το τέλος μιας σχέσης, αλλά η αρχή μιας πιο αληθινής. Όταν τα θεραπευόμενα άτομα — ή κι εγώ — δημιουργούμε χώρο για τη θλίψη, τότε ανοίγεται η δυνατότητα της επανασύνδεσης.
Σημειώσεις:
- Προτιμήθηκε η χρήση συμπεριληπτικών αντωνυμιών όπου αυτό ήταν γλωσσικά εφικτό. Προς αποφυγή γλωσσικής κόπωσης και γραμματικού πλεονασμού, ορισμένοι όροι διατηρήθηκαν στο αρσενικό γένος (π.χ. «κανείς», «άνθρωπος») ή στο ουδέτερο. Σε κάθε περίπτωση, η αναφορά αφορά όλα τα φύλα.
- Ο τίτλος τροποποιήθηκε ελαφρώς για λόγους σεβασμού προς την αρθρογράφο και τα δικαιώματα δημοσίευσης. Ωστόσο, θα προτιμούσαμε τη διατύπωση «Υποδεχόμενοι/ες/α ή Ανοίγοντας χώρο για τη σύνδεση» αντί του «Επαναχτίζοντας συνδέσεις», καθώς αντιλαμβανόμαστε τη σύνδεση ως μια δυναμική διαδικασία που δεν εναλλάσσεται μεταξύ πλήρως ενεργών και ανενεργών φάσεων, αλλά διατηρεί παρούσα τη δυνατότητά της.
Πηγή & Εικόνα:
(2025) Psychotherapy blog. Available at: https://www.psychotherapy.net/blog/title/rebuilding-connection-after-grieving-the-loss-of-a-desired-relationship (Accessed: 02 March 2026).